انواع پمپ آتش نشانی شامل بوستر پمپ، سانتریفیوژ، دو مکشه، طبقاتی و دیزل هستند. درست مثل قلب انسان که خون را به تمام بدن میرساند، این پمپها آب را با فشار مناسب به نقاط مختلف ساختمان منتقل میکنند. هر ساختمان نیازهای خاص خود را دارد، بنابراین شناخت ویژگیهای هر پمپ و انتخاب بر اساس دبی، هد و نیاز واقعی ساختمان، اولین قدم برای طراحی سیستم اطفا حریق است. تا پایان این مقاله ساتل صنعت همراه ما بمانید تا با مشخصات و کاربردهای هر پمپ آشنا شوید.
| پمپ | منبع تغذیه | دبی معمول
(لیتر/دقیقه) |
هد معمول (متر) | مزایا اصلی | کاربرد |
| بوستر پمپ | الکتریکی | ۱۰۰-۵۰۰ | ۱۰-۳۰ | فشار ثابت، کم صدا | ساختمانهای کم ارتفاع |
| دیزل پمپ | سوخت دیزل | ۵۰۰-۵۰۰۰ | ۵۰-۱۵۰ | مستقل از برق | پمپ پشتیبان |
| سانتریفیوژ | الکتریکی/دیزل | ۲۰۰-۳۰۰۰ | ۲۰-۱۰۰ | بازده بالا | کاربرد عمومی |
| دو مکشه | الکتریکی | ۱۰۰۰-۱۰۰۰۰ | ۳۰-۱۲۰ | دبی بالا | پروژههای بزرگ |
| طبقاتی | الکتریکی | ۱۰۰-۲۰۰۰ | ۱۰۰-۵۰۰ | فشار خیلی بالا | آسمان خراشها |
| جاکی پمپ | الکتریکی | ۵۰-۲۰۰ | ۱۵-۵۰ | حفظ فشار خط | تامین فشار ثابت |
بررسی کامل انواع پمپ آتش نشانی
قبل از ورود به جزئیات، خوب است بدانید انواع پمپ آتش نشانی مانند ابزار تخصصی پزشکی عمل میکنند. چرا که هر کدام فشار و دبی متفاوتی دارند و برای شرایط خاصی طراحی شده است. بررسی دقیق انواع پمپ آتش نشانی به شما کمک میکند تا بهترین گزینه را براساس نیاز ساختمان، محیط و استانداردهای ایمنی انتخاب کنید.
بوستر پمپ
بوستر پمپ آتش نشانی مثل تقویتکننده فشار در شبکه آب عمل میکند. این پمپها معمولا در ساختمانهای ۳ تا ۶ طبقه نصب میشوند. اجزای اصلی شامل پمپ سانتریفیوژ، موتور الکتریکی، مخزن تحت فشار و تابلو کنترل است. اگر بخواهیم صادقانه بگوییم مزایای اصلی بوستر پمپ آتش نشانی چیست، باید به صدای کم و مصرف انرژی پایین آن اشاره کنیم. این پمپها قابلیت تنظیم فشار خروجی را دارند و میتوانند بر اساس تقاضا کار کنند.
دیزل پمپ آتش نشانی
پمپهای دیزلی نقش سرباز وفادار را در سیستمهای آتشنشانی ایفا میکنند. این پمپها حتی در صورت قطعی کامل برق، قابلیت کارکرد دارند. موتور دیزل باید قدرت ۱.۱۵ برابر قدرت مورد نیاز پمپ را تحت پوشش قرار دهد. سیستم راهاندازی خودکار شامل باتری ۲۴ ولت، شارژر، سیستم پیش گرمایش و کنترلکننده است. مخزن سوخت باید حداقل برای ۶ ساعت کارکرد پیوسته را پوشش دهد.
پمپ سانتریفیوژ / گریز از مرکز
پمپهای سانتریفیوژ محبوبترین نوع در انواع پمپ آتش نشانی هستند. عملکرد آنها بر اساس نیروی گریز از مرکز است. آب وارد مرکز پروانه شده و با سرعت بالا به بیرون پرتاب میشود. بازده بالا، نگهداری آسان، عمر طولانی، قیمت مناسب تنها قسمتی از مزایای آن است. برای معایب هم حساسیت به هوا، نیاز به پرایمینگ، کاهش بازده در دبیهای پایین معایب پمپهای سانتریفیوژ هستند. جنس پروانه معمولا از چدن خاکستری یا برنز ساخته میشود. یادتان نرود برای آب شور از استنلس ۳۱۶ استفاده کنید.
پمپ دو مکشه
پمپهای دو مکشه برای پروژههای بزرگ مثل پالایشگاهها و مجتمعهای تجاری کاربرد دارند. این پمپها دارای دو ورودی آب هستند که باعث تعادل فشار محوری میشود. قابلیت تعمیر آسان از ویژگیهای بارز این پمپها است. میتوان پروانه را بدون جابهجایی موتور یا لولهکشی تعویض کرد. دبی این پمپها معمولا بالای ۱۰۰۰ لیتر در دقیقه است.
پمپ طبقاتی
پمپهای طبقاتی برای ساختمانهای بلند مثل برجهای تجاری استفاده میشوند. این پمپها چندین پروانه سری دارند که هر کدام فشار اضافی تولید میکند. نوع عمودی در فضاهای محدود و نوع افقی برای دسترسی آسان نصب میشود. جالب است بدانید که این پمپها میتوانند فشار بالای ۳۰۰ متر تولید کنند.
پمپ دندهای
پمپهای دندهای برای کاربردهای خاص مثل انتقال مواد چسبناک یا در شرایط خلا استفاده میشوند. در سیستمهای آتشنشانی کمتر کاربرد دارند اما برای سیستمهای کفآلود مناسب هستند.
به نقل از سایت firemiks: «پمپهای دندهای به دلیل توانایی انتقال سیالات با ویسکوزیته بالا و عملکرد پایدار در فشارهای مختلف، گزینهای ایدهآل برای سیستمهای کفآلود و فومهای آتشنشانی محسوب میشوند. این منابع همچنین تاکید میکنند که استفاده از پمپ دندهای در سیستمهای استاندارد آتشنشانی محدود است و بیشتر برای کاربردهای تخصصی توصیه میشود.»
پمپ جاکی
پمپ جاکی وظیفه دارد فشار شبکه لولهکشی را همیشه در حد استاندارد نگه دارد. درست مثل نگهبان همیشه بیدار عمل میکند؛ یعنی وقتی افت فشار کوچکی در سیستم رخ دهد، سریع وارد مدار میشود و با راهاندازی خود مانع روشن شدن بیمورد پمپ اصلی میشود. این پمپ معمولا دبی کمی دارد، در حدود ۱۰ درصد ظرفیت پمپ اصلی، اما نقش بسیار مهمی ایفا میکند. چون اگر هر بار با کوچکترین افت فشار، پمپ اصلی روشن شود، هم استهلاک بالا میرود و هم مصرف انرژی افزایش پیدا میکند.
مشخصات فنی کلیدی انواع پمپ آتش نشانی
برای درک بهتر، مشخصات و کاربرد انواع پمپ آتش نشانی را زیر ذرهبین میگذاریم.
۱ـ مثال محاسبات دبی
برای ساختمان مسکونی ۱۰ طبقه با ۴ واحد در هر طبقه:
- تعداد اسپرینکلرهای فعال (مقاله مرتبط: اسپرینکلر چیست): ۱۰ عدد (بر اساس استاندارد)
- دبی هر اسپرینکلر: ۸۰ لیتر در دقیقه
- دبی کل مورد نیاز: ۱۰ × ۸۰ = ۸۰۰ لیتر در دقیقه
- ضریب اطمینان ۱.۲: ۸۰۰ × ۱.۲ = ۹۶۰ لیتر در دقیقه
۲ـ هد و فشار مورد نیاز
محاسبه هد شامل موارد زیر است:
- ارتفاع استاتیک: ۱۰ طبقه × ۳.۵ متر = ۳۵ متر
- تلفات اصطکاک لوله: حدود ۲۰ متر
- فشار باقیمانده در اسپرینکلر: ۷ متر
- هد کل مورد نیاز: ۳۵ + ۲۰ + ۷ = ۶۲ متر
۳ـ RPM، ولتاژ موتور، تابلو کنترل
- پمپهای آتش نشانی معمولا با سرعت ۱۴۵۰ یا ۲۹۰۰ دور در دقیقه کار میکنند. ولتاژ موتورهای کم قدرت ۳۸۰ ولت و موتورهای بزرگ ۶۳۰۰ ولت است.
- تابلو کنترل باید شامل کلیدهای دستی یا خودکار، نمایشگر فشار، آلارمها و سیستم مانیتورینگ شود.
۴ـ مقاومت در برابر خوردگی و مواد مناسب
برای آب معمولی از چدن خاکستری، برای آب شور از برنز یا استنلس ۳۱۶ استفاده کنید. پوششهای اپوکسی عمر پمپ را افزایش میدهد.
چکلیست انتخاب انواع پمپ آتش نشانی
موقع انتخاب این چکلیست را همراه ببرید:
- تعیین نیاز دبی و هد: اولین مرحله محاسبه دقیق دبی مورد نیاز است. دبی پمپ آتش نشانی باید بر اساس تعداد اسپرینکلرها و جتهای آتش نشانی محاسبه شود. معمولا برای ساختمانهای مسکونی دبی ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ لیتر در دقیقه کافی است. هد پمپ یا فشار تولیدی باید ارتفاع ساختمان و تلفات اصطکاک لولهها را پوشش دهد. هر طبقه ساختمان حدود ۵ تا ۷ متر هد اضافی نیاز دارد.
- انتخاب منبع تغذیه (الکتریکال یا دیزل): پمپهای الکتریکی برای پمپ اصلی و پمپهای دیزلی برای پشتیبان انتخاب میشوند. در صورت قطعی برق، پمپ دیزل باید ظرف ۱۵ ثانیه راهاندازی شود.
- شرایط محیطی و انتخاب جنس مواد: در محیطهای خورنده از چدن داکتیل یا استنلس استیل استفاده کنید. برای آب دریا حتما از جنسهای مقاوم به نمک بهره بگیرید.
استانداردها و قوانین مرتبط با انواع پمپ آتش نشانی
استاندارد NFPA 20 مهمترین مرجع طراحی پمپهای آتش نشانی است. اهم الزامات عبارتند از:
- پمپ باید ۱۵۰ درصد دبی اسمی را با ۶۵ درصد هد اسمی تامین کند.
- حداقل دو منبع تغذیه مستقل (برق شهری و دیزل).
- سیستم تست هفتگی خودکار.
- مدارک کارخانه و گواهینامههای لازم.
- تجهیزات و شیرهای توصیهشده، چک ولو، فلو میتر
برای اخذ تاییدیه آتش نشانی باید تکبهتک قوانین سازمان آتش نشانی را در باب «آییننامه مجموعه پمپهای آتشنشانی» بدانید. این ضوابط را سازمان آتش نشانی تهران در اختیارتان میگذارد.
راهاندازی، تست و نگهداری انواع پمپ آتش نشانی
قبل از راهاندازی اولیه موارد زیر را بررسی کنید:
- سطح روغن موتور و گیربکس
- اتصالات برقی و سفتی پیچها
- پر بودن مخزن پرایمینگ
- باز بودن شیرهای ورودی و خروجی
- تنظیم تابلو کنترل و آلارمها
دورههای تست هفتگی، ماهانه، سالانه انواع پمپ آتش نشانی
دورههای تست هفتگی، ماهانه، سالانه انواع پمپ آتش نشانی عبارتند از:
- تست هفتگی: راهاندازی پمپ به مدت ۱۰ دقیقه، بررسی فشار و آلارمها
- تست ماهانه: تست کامل در شرایط بار کامل، ثبت منحنی عملکرد
- تست سالانه: تست توسط شرکت مجاز، کالیبراسیون تجهیزات، تعویض قطعات فرسوده
عیبیابی رایج
زمانیکه در عملکرد انواع پمپ آتش نشانی تداخلی پیدا میشود سرنخ را بگیرید و جلو بروید. مثلا:
- پمپ روشن نمیشود: بررسی تغذیه برق، فیوزها، سطح آب مخزن
- فشار کم: نشتی هوا در مسیر مکش، پروانه فرسوده، تنظیم نادرست
- لرزش زیاد: عدم تراز، اتصالات شل، کاویتاسیون
عوامل موثر بر قیمت انواع پمپ آتش نشانی
قیمت پمپهای آتش نشانی تابع عوامل متعددی است:
- ظرفیت پمپ: پمپهای بزرگتر به طور نسبی ارزانتر هستند. یک پمپ ۱۰۰۰ لیتری معمولا ۳ برابر پمپ ۵۰۰ لیتری قیمت ندارد.
- جنس مواد: پمپهای چدنی ارزانترین، برنزی متوسط و استنلس گرانترین گزینه هستند. تفاوت قیمت میتواند با ۲ تا ۴ برابر رخنمایی کند.
- گواهینامهها: پمپهای دارای مجوز UL یا FM حدود ۳۰ درصد گرانتر از نمونههای معمولی هستند.
- پیچیدگی نصب: اتاق پمپ، لولهکشی، تابلو کنترل و راهاندازی معمولا ۲ برابر قیمت خود پمپ هزینه دارد.
کلام آخر
در این مقاله درباره انواع پمپ آتشنشانی، مشخصات فنی، کاربردها و نکات کلیدی انتخاب و نگهداری صحبت کردیم. حالا دیگر شما میدانید انتخاب پمپ مناسب نیازمند توجه به دبی، هد، منبع تغذیه و استانداردهای ایمنی است. برای اینکه این مسیر با اطمینان طی شود و در نهایت به اخذ تاییدیه آتش نشانی برسید، مشاوره با کارشناسان ساتل صنعت بهترین انتخاب است؛ جایی که تجربه و تخصص کنار شماست تا خطاهای پرهزینه را به حداقل برسانید. پس همینحالا با شمارههای شرکت در صفحه اصلی تماس بگیرید.
سوالات متداول
۱- پمپ آتش نشانی چه زمانی باید راهاندازی شود؟
پمپ باید هنگام افت فشار خط (معمولا زیر ۷ بار) یا روشن شدن سیستم اعلام حریق خودکار راهاندازی شود.
۲- تفاوت پمپ افقی و عمودی چیست؟
پمپهای افقی دسترسی آسانتر و پمپهای عمودی صرفهجویی در فضا دارند.
۳- چرا پمپ پشتیبان دیزلی لازم است؟
در صورت قطعی برق، پمپ اصلی کار نمیکند. پمپ دیزل مستقل از شبکه برق عمل میکند.